Zwangerschap en reizen

Zwangerschap vraagt om extra voorzorgsmaatregelen bij het reizen. Op reis gaan is vaak mogelijk, mits een aantal zaken goed is geregeld. Controleer voor vertrek of er op de plaats van bestemming voldoende medische voorzieningen aanwezig zijn om complicaties tijdens de bevalling op te vangen en of er geschikte levensmiddelen voor zwangeren verkrijgbaar zijn, zoals gepasteuriseerde melk en flessenwater.
De veiligste periode om te reizen ligt in het tweede trimester, van de vierde tot en met de zesde maand van de zwangerschap. De meeste zwangere vrouwen voelen zich dan het fitst en de kans op een spontane abortus of vroeggeboorte is relatief klein. Wees tijdens de reis alert op klachten die afwijken van de normale ongemakken. Raadpleeg bij bloedingen, stolsels, buikkrampen, gezwollen benen, hoofdpijn of visusklachten direct een arts.

Wanneer is een reis tijdens zwangerschap af te raden?

Zwangeren zijn extra gevoelig voor reizigersdiarree. Vliegreizen kunnen verhoogde risico’s met zich meebrengen. Het reizen naar gebieden waar gele koorts en de ernstige malariavorm ‘malaria tropica’ voorkomt wordt sterk afgeraden. Ook is het onverstandig om te verblijven op grote hoogten boven de 2150 meter.
Voor het eerst naar de tropen gaan tijdens een zwangerschap is onverstandig. Als de reis niet verplicht is, luidt het advies om een andere bestemming of een later tijdstip te kiezen. Vrouwen met verloskundige risicofactoren zoals een eerdere miskraam of zwangerschapsvergiftiging kunnen beter afzien van reizen. Hetzelfde geldt voor vrouwen met in het algemeen verhoogde gezondheidsrisico’s.

Zwangerschap en reizigersdiarree

Bij zwangere vrouwen werkt het afweersysteem minder goed (om te voorkomen dat het lichaam de vrucht afstoot). Dat maakt zwangeren extra gevoelig voor reizigersdiarree. Dat komt doordat de maag minder zuur produceert. Ook bewegen de darmen minder snel zodat de ziektekiem ook daar langer leeft. Het gevaar van reizigersdiarree is uitdroging. Hierdoor kan de bloedstroom naar de placenta verminderen en verzuurt het moederlijk bloed. Als gevolg daarvan kan het ongeboren kind in nood raken en overlijden.
Vervuild water en voedsel kunnen ook Hepatitis E overbrengen. Deze ziekte is onder zwangeren in 25% van de gevallen dodelijk.

Kijk voor adviezen om reizigersdiarree te voorkomen bij  voeding en hygiëne’.

Zwangerschap en vaccinaties

Voor en nadelen van vaccinaties worden altijd goed tegen elkaar afgewogen tijdens zwangerschap. Het wel of niet vaccineren bij zwangere vrouwen is maatwerk en dient door deskundigen op het gebied van reizigersadvisering te gebeuren. Bij de afweging om wel of niet te vaccineren, gaat het om de vraag wat erger is: de vaccinatie of het mogelijk oplopen van een ernstige ziekte. Zogenoemde ‘levend verzwakte vaccins’ mogen zwangere vrouwen niet krijgen. Dat geldt bijvoorbeeld voor inentingen tegen gele koorts, bof, mazelen en rode hond.
Alle vaccins mogen bij borstvoeding gegeven worden.

Zwangerschap en malaria

Malaria tijdens een zwangerschap bedreigt zowel moeder als kind. Vooral tegen malaria tropica is optimale bescherming nodig. Bij zwangeren die malaria oplopen, ligt het percentage spontane abortussen, vroeggeboorten en doodgeboren kinderen dertig procent hoger dan normaal. Bij zwangeren met ernstige bloedarmoede (bijvoorbeeld t.g.v. malaria) leidt een gebrekkige zuurstofvoorziening bovendien tot een laag geboortegewicht, wat de overlevingskansen voor het kind vermindert.
De schadelijke effecten van malaria verschillen bij vrouwen die afkomstig zijn uit gebieden waar malaria heerst en niet-immune vrouwen, zoals toeristen en expatriates. Bij niet-immune vrouwen vormt malaria tropica een directe bedreiging voor moeder en kind. Bij vrouwen uit gebieden waar malariaoverdracht het hele jaar door plaatsvindt, is vooral het kind in gevaar.
Wie tijdens een zwangerschap naar een malariagebied reist, moet zich realiseren welke bijwerkingen malariamedicatie kan hebben, en wat de gevolgen van de ziekte kunnen zijn. Dat laatste geldt met name voor malaria tropica. Gebruik tijdens de zwangerschap een antimuggenmiddel met een DEET-percentage van maximaal 30%. Kijk voor meer informatie over muggenwering bij malaria bij malaria.

Wel of niet slikken?

Naast algemene muggenwerende maatregelen kan een antimalariamiddel nodig zijn. Chloroquine en Proguanil leveren geen gevaar op voor de foetus maar sommige parasieten zijn inmiddels resistent zodat het geen optimale bescherming biedt. Daarom worden deze middelen niet veel meer voorgeschreven. Lariam kan tijdens het tweede en derde trimester van de zwangerschap veilig worden gebruikt. Het is niet geregistreerd voor gebruik in de eerste twaalf weken van de zwangerschap of in de drie maanden voorafgaand aan de zwangerschap. Uit de tot nu toe bekende gegevens over lariamgebruik tijdens het eerste trimester van de zwangerschap blijkt er in vergelijking met andere antimalariamiddelen geen verhoogde kans te  zijn op geboorteafwijkingen of spontane abortus. Het wordt zwangere vrouwen afgeraden om naar multiresistente malariagebieden te reizen. Over de effecten van Malarone is nog weinig bekend. Daarom mag dit middel vlak voor en tijdens de zwangerschap niet worden gebruikt.

Zikavirus en zwangerschap
De mogelijke relatie tussen een zikavirusinfectie tijdens de zwangerschap en microcefalie wordt onderzocht. Het is aannemelijk dat het zikavirus verder verspreidt vanwege de aanwezigheid van de vector (Aedes aegyptii) in grote delen van Azië, Afrika, Midden- en Zuid-Amerika. Omdat het verspreidingsgebied van zikavirus toeneemt, zal ook het risico op reisgelateerde import in Europese landen toenemen.

Zwangere reizigers wordt geadviseerd om gebieden waar het zikavirus aanwezig is te vermijden i.v.m mogelijke kans op afwijkingen van het ongeboren kind.

Vliegreizen en zwangerschap

Probeer te zorgen voor een zitplaats aan het gangpad voor meer beenruimte en comfort. Loop elk half uur een stukje om trombose te voorkomen. Drink voldoende water omdat in een vliegtuig de lucht erg droog is. De meeste luchtvaartmaatschappijen accepteren zwangere vrouwen na de 36e week niet meer in verband met een eventuele bevalling in het vliegtuig. Vraag voor het reserveren van uw reis naar het beleid van de luchtvaartmaatschappij.