Kinderen en reizen

Het komt steeds vaker voor dat ook (kleine) kinderen mee gaan op reis, ook naar verre bestemmingen. Door hun jonge leeftijd en een nog niet volledig ontwikkeld immuunsysteem lopen kinderen echter extra gezondheidsrisico’s. Op reis gaan is voor kinderen een spannende gebeurtenis. Ze komen in een vreemde omgeving en krijgen mogelijk te maken met een ander klimaat en/of andere tijdzones.

Diarree en uitdroging

Jonge kinderen zijn extra vatbaar voor diarree. Dat komt doordat ze minder weerstand hebben en tijdens het spelen geregeld hun vingers of voorwerpen in hun mond steken. Hygiënemaatregelen zoals (vaak) handen wassen verkleinen de kans op diarree. Bij baby’s is het geven van borstvoeding een goede manier om de weerstand te verhogen. Uitdroging vormt bij kleine kinderen het grootste gevaar. Dit verschijnsel kan binnen korte tijd optreden bij diarree en aanhoudend braken. De combinatie met hoge omgevingstemperaturen en koorts versnelt het proces. Directe medische zorg is nodig bij signalen van uitdroging zoals minder of niet plassen, bloedige diarree, koorts van 38,5 °C of hoger of aanhoudend braken.

Bij kinderen met uitdroging adviseert de Wereldgezondheidsorganisatie orale rehydratie oplossing (ORS), een oplossing van suikers en zouten. Deze is speciaal ontwikkeld om uitdroging te voorkomen. Gebruik altijd schoon water om de oplossing te maken. Het is raadzaam om een ORS met een smaakje te gebruiken die speciaal geschikt is voor kinderen. Kijk voor meer informatie ook bij ‘3b voeding en hygiëne’.

Malaria

Elk jaar sterven wereldwijd drie miljoen kinderen aan malaria, de meesten in Afrika. Het is de ernstigste en meest levensbedreigende ziekte die kinderen tijdens de reis kunnen krijgen. De eerste tekenen van malaria kunnen sterk lijken op een griepje of een kinderziekte die met koorts gepaard gaat. De ziekte kan zich vervolgens in heel korte tijd ontwikkelen tot een zeer ernstige aandoening. Kinderen lopen meer risico op complicaties zoals shock, coma en de dood dan volwassenen.

Gebruik van een antimuggenmiddel met DEET bij kinderen onder de twee jaar wordt afgeraden. Bij oudere kinderen is het belangrijk om het middel niet op de handen of het gezicht te smeren. Verder mag de concentratie DEET in een antimuggenmiddel voor kinderen maximaal 30% bedragen. Veel medicijnen ter voorkoming van malaria zijn voor kinderen gelijk aan die voor volwassenen, alleen de dosis wijkt af. Sommige tabletten mogen niet worden voorgeschreven aan kinderen. Kijk voor algemene tips en adviezen om malaria te voorkomen bij Malaria

Dierenbeten en infecties

Kinderen komen gemakkelijk in aanraking met ziekteverwekkers. Het is ondoenlijk om hen volledig af te schermen, maar u kunt de risico’s wel beperken. Tijdens het buiten spelen staan kinderen bloot aan allerlei soorten parasieten. Zolang ze kruipen, is het verstandig het oppervlak waarop ze spelen te bedekken met een mat. Dan hebben ze geen direct contact met de grond. Bij grotere kinderen heeft het dragen van schoenen hetzelfde effect.

Over de hele wereld komt nog veel rabiës (hondsdolheid) voor. Niet alleen wilde en zwervende dieren kunnen de ziekte overbrengen, ook huisdieren. Kinderen hebben meer kans op een dierenbeet dan volwassenen. Ze zullen het bovendien niet altijd aan hun ouders vertellen als ze zijn gebeten. De beste manier om kinderen te beschermen tegen hondsdolheid en andere ziektes is contact met vreemde dieren te vermijden. Vooraf vaccineren tegen rabiës is in bepaalde gevallen zeker aan te raden. Als een kind is gebeten moet de wond direct worden uitgespoeld met water en zeep. Raadpleeg daarna meteen een arts. In veel gevallen zal deze een nabehandeling met rabiësvaccinaties en antibiotica voorschrijven.

Overige risico’s en tips

Tijdens het zwemmen slikken kinderen veel sneller water in dan volwassenen. Vaak is het water vervuild met ontlasting en dat verhoogt de kans op infecties. Contact met oppervlaktewater kan ook ziektes veroorzaken, zoals bilharzia.

Kinderen zijn vatbaarder voor hoogteziekte dan volwassen en de complicaties zijn ernstiger. Met kleine kinderen hoger dan 2500 meter gaan is af te raden. Het is bij kleine kinderen vaak moeilijk om hoogteziektesymptomen vast te stellen, omdat ze de signalen zelf vaak niet herkennen en/of niet aangeven dat ze klachten hebben. Kijk voor meer informatie bij ‘hoogteziekte.

Te veel blootstelling aan zonlicht onder de leeftijd van 15 jaar verhoogt de kans op kwaadaardige huidkanker op latere leeftijd. Het vermijden van de zon (vooral tussen 12 en 15 uur) is naast een goede bescherming het meest effectief. Ook in de schaduw kan de huid verbranden, gebruik ook dan zonnebrandmiddelen. Voor kinderen is een beschermingsfactor van 30 of hoger het meest geschikt. Als ze tegelijkertijd een antimuggenmiddel met DEET gebruiken, vermindert dit de beschermingsfactor met 33⅓%.

Vliegen is een veilige manier van reizen, mits kinderen gezond zijn. De meeste ongevallen gebeuren als ze op schoot zitten bij een ouder. Daarom adviseren veel luchtvaartmaatschappijen een autozitje te gebruiken. Daarvoor is wel een extra stoel nodig. Kinderen onder de twee jaar kunnen op schoot zitten, met een speciale kindergordel. Neem bij twijfel over de beste aanpak vooraf contact op met de luchtvaartmaatschappij.
Tijdens het opstijgen kunnen kinderen felle oorpijn krijgen. Door ze op dat moment te laten drinken of kauwen, neemt de kans hierop af. De gevolgen van een jetlag zijn te verminderen door voor vertrek het slaappatroon aan te passen aan dat in het land van bestemming. Stimuleer kinderen na aankomst zo veel mogelijk actief te blijven.